ABD’ye Gıda İhracatında Kritik Kavram: SAHCODHA Nedir?
ABD’ye Gıda İhracatında Kritik Kavram: SAHCODHA nedir? FSMA Kuralları ve Yasal Gereklilikler Hakkında Bilmeniz Gereken Her Şey
SAHCODHA nedir? Açılımı ne anlama gelir?
SAHCODHA, İngilizce “Serious Adverse Health Consequences or Death to Humans or Animals” ifadesinin baş harflerinden oluşan bir kısaltmadır. Türkçeye “İnsanlarda veya Hayvanlarda Ciddi Olumsuz Sağlık Sonuçları veya Ölüm” olarak çevrilir.
FDA, gıda veya yem kaynaklı bir tehlikenin kontrol altına alınmaması durumunda tüketici sağlığı üzerinde yaratabileceği en yüksek risk seviyesini tanımlamak için bu terimi kullanır.
Hangi tehlikeler SAHCODHA kapsamına girer?
Bir tehlikenin SAHCODHA olarak sınıflandırılması için, o tehlikeye maruz kalındığında ağır hastalık, kalıcı hasar veya ölüm riskinin bulunması gerekir. Başlıca örnekler şunlardır:
- Biyolojik Tehlikeler: Salmonella, Listeria monocytogenes, E. coli O157:H7 veya Clostridium botulinum gibi ölümcül olabilen patojenler.
- Kimyasal Tehlikeler: Beyan edilmemiş majör gıda alerjenleri (fıstık, süt, yumurta, kabuklu deniz ürünleri vb.) veya yüksek toksisiteye sahip kimyasallar
- Fiziksel Tehlikeler: Kesici, delici veya boğulma tehlikesi yaratabilecek boyuttaki cam, metal veya sert plastik parçaları.
SAHCODHA kavramı neden bu kadar önemlidir?
Çünkü bu sınıflandırma, bir gıda işletmesinin veya ABD’li ithalatçının uygulayacağı doğrulama (verification) faaliyetlerinin sıklığını ve katılığını doğrudan belirler. Tehlike SAHCODHA seviyesindeyse, standart prosedürler yeterli görülmez ve yasal olarak en üst düzeyde kontrol mekanizmaları devreye girer.
SAHCODHA ile ilgili yasal gereklilikler nelerdir?
FDA’nın FSMA kapsamındaki düzenlemeleri (özellikle 21 CFR Part 117 Önleyici Kontroller ve 21 CFR Part 1 Subpart L FSVP kuralları), SAHCODHA tehlikeleri için çok net yasal zorunluluklar getirir:
- Yıllık Yerinde Denetim Zorunluluğu ): Eğer bir hammaddede veya üründe SAHCODHA seviyesinde bir tehlike varsa ve bu tehlike tedarikçi tarafından kontrol ediliyorsa; alıcı firma (veya ABD’li ithalatçı), tedarikçisini en az yılda bir kez yerinde denetlemek zorundadır.
- Nitelikli Denetçi Şartı: Bu yıllık yerinde denetimler sıradan bir ziyaret olamaz; FDA mevzuatına hakim, bağımsız ve “Qualified Auditor” unvanına sahip kişiler tarafından gerçekleştirilmelidir.
- Alternatif Doğrulama İstisnası: İthalatçı veya üretici, yıllık yerinde denetim yerine başka bir doğrulama yöntemi (örneğin çok sık aralıklarla yapılan akredite laboratuvar analizleri) uygulamak isterse, bu alternatif yöntemin de SAHCODHA tehlikesini aynı düzeyde kontrol altında tuttuğunu bilimsel olarak kanıtlamak ve yazılı olarak gerekçelendirmek zorundadır.
- Kayıt Tutma ve İzlenebilirlik: Yapılan tüm risk değerlendirmeleri, denetim raporları, düzeltici faaliyetler ve analiz sonuçları eksiksiz kayıt altına alınmalı ve olası bir FDA denetiminde ibraz edilmek üzere saklanmalıdır.
Türkiye’den ABD’ye ihracat yapan firmaları nasıl etkiler?
Eğer ABD’ye fındık, kuru meyve, baharat, süt ürünleri, konserve veya unlu mamul gibi ürünler ihraç ediyorsanız; ürününüzde aflatoksin, Salmonella veya beyan edilmemiş alerjen gibi SAHCODHA tehlikeleri bulunma ihtimali yüksektir.
Bu durumda ABD’deki müşteriniz (FSVP ithalatçısı), yasal sorumluluğunu yerine getirebilmek için sizden her yıl düzenli olarak denetim talep edecektir. Tesiste PCQI (Önleyici Kontroller Konusunda Yetkin Birey) bulunması ve Gıda Güvenliği Planının bu tehlikeleri net biçimde yönetmesi ihracatın devamlılığı için kritik öneme sahiptir.
SAHCODHA tehlikesi varsa ürün geri çağırma (Recall) süreci nasıl işler?
SAHCODHA seviyesinde bir tehlikenin piyasaya sürülen üründe tespit edilmesi, FDA sınıflandırmasında Sınıf I Geri Çağırma (Class I Recall) anlamına gelir. Bu, en acil geri çağırma seviyesidir; firmanın derhal ürünleri piyasadan çekmesini, müşterilerini ve FDA’yı bilgilendirmesini ve kamuoyu duyurusu yapmasını gerektirir.
